Crypto-related phishing scams : सावधान! नवनवीन पद्धतीने होत आहेत क्रिप्टोकरन्सी स्कॅम, तुमचे नुकसान होऊ द्यायचे नसेल तर जाणून घ्या

Crypto Scams : अलीकडच्या काही वर्षात क्रिप्टोकरन्सीमध्ये गुंतवणूक (Cryptocurrency) करणाऱ्यांची संख्या मोठ्या प्रमाणात वाढली आहे. बिटकॉइनच (Bitcoin) नव्हे तर इतरही डझनावारी क्रिप्टोकरन्सीची लोकप्रियता वाढते आहे. मात्र याचबरोबर क्रिप्टोकरन्सीच्या क्षेत्रात फिशिंग स्कॅमचे (crypto-related phishing scams) प्रमाणदेखील प्रचंड वाढले आहे. यामुळे सर्वसामान्य गुंतवणुकदारांची फसवणूक करण्याचे प्रकार मोठ्या प्रमाणात घडताना दिसत आहेत. मोठा परतावा मिळवून देऊन चटकन मोठी रक्कम कमावण्याचे आमिष दिले जाते.

Cryptocurrency scams
क्रिप्टोकरन्सीशी संबंधित घोटाळे 
थोडं पण कामाचं
  • क्रिप्टोकरन्सीची भारतातील लोकप्रियता दिवसेंदिवस वाढतच चालली आहे
  • घोटाळे करणारे गुंतवणुकदारांना असलेल्या माहितीच्या अभावाचा फायदा घेत फसवणूक करतात
  • क्रिप्टोकरन्सीशी संबंधित विविध स्कॅम कसे केले जातात ते जाणून घ्या

Crypto-related phishing scams : नवी दिल्ली : अलीकडच्या काही वर्षात क्रिप्टोकरन्सीमध्ये गुंतवणूक (Cryptocurrency) करणाऱ्यांची संख्या मोठ्या प्रमाणात वाढली आहे. बिटकॉइनच (Bitcoin) नव्हे तर इतरही डझनावारी क्रिप्टोकरन्सीची लोकप्रियता वाढते आहे. मात्र याचबरोबर क्रिप्टोकरन्सीच्या क्षेत्रात फिशिंग स्कॅमचे (crypto-related phishing scams) प्रमाणदेखील प्रचंड वाढले आहे. यामुळे सर्वसामान्य गुंतवणुकदारांची फसवणूक करण्याचे प्रकार मोठ्या प्रमाणात घडताना दिसत आहेत. क्रिप्टोकरन्सीतील गुंतवणुकीद्वारे मोठा परतावा मिळवून देऊन चटकन मोठी रक्कम कमावण्याचे आमिष गुंतवणुकदारांना दाखवल जाते आणि नंतर आपल्या जाळ्यात ओढले जाते.  फ्रॉड करणारे निरनिराळ्या क्लुप्त्या वापरून गुंतवणुकदारांना किंवा सर्वसामान्यांना फसवत असल्याचे अनेक प्रकार अलीकडच्या काळात समोर आले आहेत. त्यामुळे तुम्हीदेखील जर क्रिप्टोकरन्सीत गुंतवणूक करू इच्छित असाल, तर अशा फ्रॉड किंवा स्कॅमपासून सावध राहा. हे स्कॅम कसे होतात, त्यांची पद्धत काय असते याबद्दल जाणून घेऊया. (Beware of crypto-related phishing scams, check how fraud is done)

क्रिप्टोकरन्सीशीसंबंधित फसवणुकीची अलीकडील काही प्रकरणे-

अलीकडेच म्हणजे 29 मे ला मुंबईच्या मलबार हिल येथील रहिवाशाची बनावट वेबसाइटद्वारे 1.53 कोटी रुपयांची फसवणूक करण्यात आली होती. क्रिप्टोकरन्सीमधील गुंतवणुकीवर चांगला परतावा देण्याचे आश्वासन देऊन सायबर घोटाळेबाजांनी बनावट वेबसाइटद्वारे ही फसवणूक केली होती.

दोन दिवसांपूर्वी, 27 मे रोजी, चारकोप पोलिसांनी क्रिप्टोकरन्सीमध्ये पैसे गुंतवण्याची ऑफर देऊन गुंतवणूकदारांची 1.5 कोटी रुपयांची फसवणूक केल्याप्रकरणी एका 23 वर्षीय व्यवस्थापन पदवीधराला अटक केली होती.

अधिक वाचा : Demat Account : शेअर बाजारातील गुंतवणुकदारांसाठी महत्त्वाची बातमी! डिमॅट खात्याबाबत सेबीची मोठी घोषणा

जूनमध्ये आणखी एका व्यक्तीने क्रिप्टोकरन्सी घोटाळ्यात 50 लाख रुपये गमावले. याचबरोबर मुदतठेव रक्कम, कर इ. क्रिप्टो घोटाळे अधिकाधिक प्रमाणात होत आहेत. क्रिप्टोकरन्सीची लोकप्रियता वाढत असल्यामुळे अनेक घटक स्कॅमर्ससाठी अनूकूल ठरत आहेत. शिवाय शंकास्पद व्यवहारांना आळा घालण्यासाठी बॅंकांची कोणतीही यंत्रणा नाही. हे व्यवहार एकाच बाजूने होतात आणि गुंतवणुकदारांना बहुतांश वेळा हे स्कॅम किंवा फ्रॉड कसे होतात याबद्दल कोणतीही माहिती नसते. 

कशी केली जाते फसवणूक

स्कॅमबद्दल अनभिज्ञ लोकांना फसवण्यासाठी, घोटाळेबाज बनावट क्रिप्टोकरन्सी ट्रेडिंग साइट्स विकसित करतात किंवा कायदेशीर क्रिप्टो वॉलेटची बनावट बनवतात. या फोनी वेबसाइट्सना अनेकवेळा डोमेन नावे असतात. ज्या मूळ वेबसाईटची ते नक्कल करण्याचा प्रयत्न करत असतात त्याच्यासारखीच मात्र वेगळी अशा या वेबासाईट असतात. त्या अस्सल वेबसाइट्ससारखेच दिसतात, त्यामुळे त्यांच्यात फरक करणे कठीण होते, असे CloudSEK चे संस्थापक आणि CEO राहुल सासी यांनी सांगितले. CloudSEK ने अनेक फिशिंग डोमेन आणि Android-आधारित ऍप्लिकेशन्सचा समावेश असलेले फसवणुकीचे प्रकार देखील उघड केले. हे मोठ्या प्रमाणात चालणारे फसवणुकीचे प्रकार अनभिज्ञ व्यक्तींना मोठ्या जुगार घोटाळ्यात आकर्षित करते. यापैकी अनेक बोगस वेबसाइट CoinEgg ची नक्कल करतात. हे एक इंग्लंडमधील वैध क्रिप्टोकरन्सी ट्रेडिंग प्लॅटफॉर्म आहे.
“आमचा अंदाज आहे की घोटाळे करणाऱ्यांनी या क्रिप्टो घोटाळ्यांद्वारे पीडितांची 1,000 कोटी रुपयांपर्यंत फसवणूक केली आहे,” असे सासी यांनी सांगितले.

क्रिप्टोकरन्सी गुंतवणूक घोटाळे करताना बनावट क्रिप्टोकरन्सी वेबसाइट सहसा यापैकी एका मार्गाने कार्य करतात - 

फिशिंग पेजच्या स्वरुपात

क्रिप्टोकरन्सी टार्गेट क्रिप्टो वॉलेट प्रायव्हेट की वापरून फिशिंगचे प्रयत्न करतात जे वॉलेटमधील निधीमध्ये प्रवेश करण्यासाठी आवश्यक असतात. स्कॅमर पीडितांना विशेषत: डिझाइन केलेल्या वेबसाइटला भेट देण्यास प्रलोभन देण्यासाठी ईमेल पाठवतात जेथे त्यांना खाजगी मुख्य माहिती प्रदान करण्यास सांगितले जाते. हॅकर्सना ही माहिती मिळाल्यावर त्या वॉलेटमधील बिटकॉइन चोरीला जातात.

अधिक वाचा : Free Ration Update: मोठा धक्का! रेशनकार्ड लाभार्थ्यांना मिळणार नाही मोफत गहू, सरकारचे आदेश

स्कॅमर मुख्यतः काय करतात ते म्हणजे आधी तुम्हाला थोडा फायदा होऊ देतात. पीडितांना अतिरिक्त पैसे गुंतवण्यास प्रवृत्त केले जाते कारण त्यांच्या आधीच्या गुंतवणुकीचे चांगला परतावा मिळतो. मात्र जेव्हा आपण नंतर आपले पैसे काढू इच्छित असाल, तेव्हा साइट एकतर बंद होते किंवा विनंती नाकारते.

बनावट अॅप्स

गुंतवणुकदारांना फसवण्याचा सर्वात लोकप्रिय मार्ग म्हणजे डाउनलोडसाठी उपलब्ध असलेले बनावट अॅप्स. मुख्यतः Google Play Store वरील बनावट अॅप्स यासाठी वापरले जातात. जरी हे बनावट अॅप्स त्वरीत सापडले आणि काढून टाकले गेले असले तरी, याचा अर्थ असा नाही की अॅप्स अनेक खालच्या पातळीवर परिणाम करत नाहीत. लोक दररोज बनावट क्रिप्टोकरन्सी अॅप्स डाउनलोड करतात.

जाणकार म्हणतात की गुंतवणुकदार त्यांचे पैसे ठेवण्यासाठी नेहमीच नवीन पर्याय शोधत असतात आणि घोटाळेबाज फसवणूक करण्यासाठी नवीन गुंतवणूकदार शोधत असतात. “बनावट क्रिप्टो मायनिंग, बनावट पाकीट तयार करणे, बनावट एक्सचेंजेस, असे अनेक नवीन मार्ग स्कॅमर लोकांना लुटण्यासाठी  शोधत आहेत. इतकेच नाही तर ते संपूर्ण वैध क्रिप्टो एक्सचेंज आणि पूफ देखील हॅक करतात! तुमचे पैसे काही सेकंदातच गायब होतात.

अधिक वाचा : Father’s Day Gift : या फादर्स डे निमित्त वडिलांना आर्थिक स्थैर्य देण्यासाठी द्या आर्थिक भेट, पाहा कशी?

स्कॅम वेबसाइटसंदर्भातील आकडेवारी

चैनॅलिसिस या ब्लॉकचेन सव्‍‌र्हेलन्स स्टार्ट-अपच्या आकडेवारीनुसार, भारतीय युजर्सने गेल्या दोन वर्षांत लाखो वेळा क्रिप्टो फसवणूक करणाऱ्या विविध वेबसाइट्सना भेट दिली आहे. 2020 मध्ये, भारतीयांनी 1.78 कोटीपेक्षा जास्त वेळा क्रिप्टो स्कॅम वेबसाइटला भेट दिली. 2021 मध्ये, संख्या नाटकीयरित्या घसरली, तरीही ती लक्षणीय 9.6 दशलक्ष वेळा होती. Chainalysis आकडेवारीनुसार, Coinpayu.com, adbtc.top, hackertyper.net, dualmine.com आणि coingain.app या पाच सर्वाधिक वारंवार  स्कॅमिंग होणार्‍या वेबसाइट्स आहेत ज्या भारतीयांनी गेल्या वर्षभरात वारंवार वापलल्या आहेत.

या जानेवारीत, अंमलबजावणी संचालनालयाने (ED) कथित फसवणुकीमध्ये 36.72 कोटी रुपयांची मालमत्ता जप्त केली ज्यामध्ये केरळमधील गुंतवणुकदारांना मॉरिस कॉईन नावाच्या फोनी क्रिप्टोकरन्सीमध्ये गुंतवणूक करण्यासाठी फसवले गेले. क्रिप्टोकरन्सीमधील मोठे चढउतार, मोठी जोखीम आणि संदिग्ध कायदेशीर स्थिती असूनही, भारतीयांना क्रिप्टोकरन्सीबद्दल मोठे आकर्षण आहे. ज्यात मोठ्या प्रमाणात ते असणाऱ्या धोक्यांबद्दल ते बेफिकीर असल्याचे दिसून येते.

फसवणुकीला आळा घालण्याची किंवा कमी करण्याची एक पद्धत म्हणून, सासी सुचवतात की लवकरात लवकर क्रिप्टो-संबंधित फिशिंग डोमेन ओळखले जावे आणि लवकरात लवकर काढून टाकले जावे. मात्र दीर्घकालीन उपाययोजनांचा विचार करता, क्रिप्टो एक्सचेंजेस, ISPs आणि सायबर क्राइम सेल यांच्यातील सहकार्याने जागरूकता वाढवणे आणि स्कॅम करणाऱ्या गटांविरुद्ध कारवाई करणे अत्यावश्यक आहे.

ताज्या बातम्यांच्या अपडेटसाठी Times Now मराठीच्या फेसबुक पेजला लाइक करा.

पुढची बातमी