Tokenisation A to Z : 1 ऑक्टोबरपासून क्रेडिट, डेबिट कार्डसंदर्भात टोकनायझेशनचा नियम लागू...टोकनायझेशनसंदर्भात सर्वकाही जाणून घ्या

Online Payments : ऑनलाइन पेमेंट करताना किंवा शॉपिंग करताना तुम्हाला आजपासून म्हणजे 1 ऑक्टोबर 2022 पासून एक मोठ्या बदलाला सामोरे जावे लागणार आहे. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) ने डिजिटल पेमेंटसंदर्भात टोकनायझेशनचा नियम लागू केला आहे. डिजिटल पेमेंट अधिक सुरक्षित करण्यासाठी आरबीआयने ही नवी प्रणाली आणली आहे. क्रेडिट कार्ड किंवा डेबिट कार्डचा वापर करून ऑनलाइन पेमेंट किंवा शॉपिंग करण्यासाठी टोकनायझेशन लागू होणार आहे. याबद्दल सर्वकाही जाणून घ्या.

tokenisation rule
टोकनायझेशनचा नवा नियम 
थोडं पण कामाचं
  • आजपासून टोकनायझेशनचा नियम लागू
  • क्रेडिट कार्ड किंवा डेबिट कार्डद्वारे ऑनलाइन पेमेंट करताना टोकनायझेशन लागू होणार
  • डिजिटल पेमेंट अधिक सुरक्षित करण्यासाठी आरबीआयने उचलले पाऊल

What is Tokenisation : नवी दिल्ली  : सध्या ऑनलाइन शॉपिंगचा (Online Shopping)जमाना आहे. यासाठी वेगवेगळी कार्ड पेमेंटसाठी वापरली जातात. तुम्ही जर क्रेडिट कार्ड (Credit Card) किंवा डेबिट कार्ड (Debit Card)वापरत असाल तर आजपासून म्हणजे 1 ऑक्टोबर 2022 पासून एक मोठ्या बदलाला तुम्हाला सामोरे जावे लागणार आहे. टोकनायझेशनचा (Tokenisation) नियम 1 ऑक्टोबरपासून लागू होणार आहे. या बदलामुळे क्रेडिट आणि डेबिट कार्ड वापरून ऑनलाइन खरेदी अधिक सुरक्षित होणार आहे. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) ने पेमेंट एग्रीगेटर्स, वॉलेट आणि ऑनलाइन व्यापाऱ्यांना संपूर्ण कार्ड तपशीलांसह कोणतीही संवेदनशील कार्ड संबंधित ग्राहक माहिती संग्रहित न करण्याचे निर्देश दिले आहेत. 16-अंकी कार्ड क्रमांक 'टोकन' ने बदलले जातील. 'टोकनायझेशन' नावाच्या नवीन प्रक्रियेद्वारे तुम्ही सोयीस्करपणे कार्ड पेमेंट (Online Payment) वारंवार करू शकता. डिजिटल व्यवहारांमध्ये मोठी वाढ झाली आहे. मात्र त्याचबरोबर फसवणुकीच्या प्रकरणांमध्येही वाढ झाली आहे. टोकनायझेशनमुळे डिजिटल पेमेंट व्यवहार जे क्रेडिट कार्ड किंवा डेबिट कार्डचा वापर करून केले जातात ते सुरक्षित होणार आहेत. (From 1st October 2022 Tokenisation rule implemented, know A to Z about Tokenisation)

अधिक वाचा : 5G in India : पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या हस्ते होणार 5G लॉन्च, या शहरांमध्ये सुरू होणार सेवा

कार्डचे टोकनायझेशन म्हणजे काय?

आत्तापर्यंत जेव्हा तुम्ही ई-कॉमर्स वेबसाइटवरून वस्तू खरेदी करता होता किंवा ट्रॅव्हल वेबसाइटद्वारे ट्रेन किंवा फ्लाइट तिकीट बुक करता तेव्हा तुम्हाला भविष्यातील व्यवहारांमध्ये सहजतेसाठी तुमचे डेबिट किंवा क्रेडिट कार्ड तपशील त्या वेबसाइटवर सेव्ह केले जायचे.  तुम्हाला फक्त तीन अंकी CVV नंबर टाकावा लागतो आणि काही सेकंदात पेमेंट होते. परंतु सध्याच्या फॉर्ममध्ये कार्डचे तपशील सेव्ह करणे धोक्याचे आहे. लोकप्रिय वेबसाइट्स फसवणूक करणाऱ्यांकडून हॅक झाल्याची आणि सेव्ह केलेला कार्ड डेटा काढण्याची उदाहरणे आहेत.

टोकनायझेशन नेमके काय आहे?

टोकनायझेशनचा नियम 1 ऑक्टोबरपासून लागू होणार आहे. आता, टोकनायझेशनमध्ये डेबिट किंवा क्रेडिट कार्डचा 16-अंकी क्रमांक एका खास टोकनसह बदलेल जो फक्त तुमच्या कार्डसाठी विशिष्ट असणार आहे आणि एका वेळी एका व्यापाऱ्यासाठी किंवा वेबसाइटसाठी एकच असणार आहे.  टोकन तुमच्या कार्डचा खरा तपशील लपवतो, त्यामुळे ई-कॉमर्स वेबसाइटवरून डेटा लीक झाल्यास, फसवणूक करणारा कार्डचा गैरवापर करू शकत नाही. ऑनलाइन व्यवहार, मोबाइल पॉइंट-ऑफ-सेल व्यवहार किंवा अॅप-मधील व्यवहारांसाठी टोकन वापरले जाऊ शकतात. टोकन तयार करताना  कोणतीही वैयक्तिक माहिती वापरली जात नाही आणि ती बदलत राहते, ज्यामुळे पेमेंट पूर्ण करण्याची सर्वात सुरक्षित पद्धत बनते. तुम्ही चेक-आउट काउंटरवर एखाद्या दुकानात तुमचे कार्ड सादर करता तेव्हा तुम्हाला तुमच्या कार्डच्या टोकनची आवश्यकता नसते.

टोकनाझेशन बंधनकारक आहे का?

टोकनायझेशन नियम सर्व ई-कॉमर्स वेबसाइटना ऑनलाइन व्यवहारांवर प्रक्रिया करण्यासाठी तुमचे कार्ड क्रमांक, CVV किंवा एक्सपायरी डेट त्यांच्या सर्व्हरवर सेव्ह करण्यास मनाई करतो. कार्ड वापरणाऱ्या ग्राहकांनी शॉपिंग वेबसाइटवर एखादी वस्तू खरेदी करण्यापूर्वी टोकन बनवावे आणि ते टोकन विशिष्ट वेबसाइटवर सेव्ह करावे (भविष्यातील वापरासाठी) किंवा टोकन तयार करावे आणि खरेदी केल्यानंतर पेमेंटच्या वेळी सेव्ह करावे (भविष्यात वापरासाठी).

अधिक वाचा : Avalanche in Uttarakhand : उत्तराखंडमध्ये बाबा केदारनाथ मंदिराजवळ हिमस्खलन, सुदैवाने कुठलीही जिवीतहानी नाही

मात्र डेबिट आणि क्रेडिट कार्ड टोकनायझेशन प्रक्रिया बंधनकारक नाही आणि ग्राहक त्यांचे कार्ड ई-कॉमर्स वेबसाइटवर टोकन करून द्यावीत की नाही हे निवडू शकतात. अशा परिस्थितीत, ग्राहकाला ऑनलाइन काहीही खरेदी करताना प्रत्येक व्यवहारासाठी 16-अंकी कार्ड नंबर, एक्सपायरी डेट आणि कार्ड व्हेरिफिकेशन व्हॅल्यू (CVV) यासह प्रत्येक व्यवहारासाठी कार्ड तपशील पुन्हा एंटर करावा लागेल. कारण यापुढे ई-कॉमर्स वेबसाइटवर तुमच्या कार्डचे तपशील सेव्ह राहणार नाहीत.

कोणत्याही प्रकारे, तुमचे कार्ड तपशील फ्लिपकार्ट, अॅमेझॉन, मिंत्रा इत्यादी वेबसाइटवर संग्रहित केले जाणार नाहीत. तुम्ही एकतर तुमचे कार्ड टोकन करून घेणे आणि टोकन नंबर सेव्ह करणे निवडू शकता किंवा प्रत्येक वेळी तुम्ही ऑनलाइन काही खरेदी करता तेव्हा तुमचे कार्ड तपशील एंटर करू शकता.

रिझर्व्ह बँकेने (RBI) गेल्या दीड वर्षात कार्ड टोकनायझेशनसाठी तीन वेळा मुदतवाढ दिली आहे आणि कार्ड तपशीलांच्या स्टोरेजसाठी नवीन नियम 1 ऑक्टोबरपासून लागू होतील. पायाभूत सुविधांच्या अंमलबजावणीचा अभाव आणि कार्डधारकांना व्यत्यय आणि गैरसोय होण्याची शक्यता लक्षात घेता, उद्योग भागधारकांनी आरबीआयने मुदत वाढवण्याची विनंती केली होती. आरबीआयने म्हटले आहे की ही प्रक्रिया कार्ड वापरणाऱ्या ग्राहकांसाठी सुरक्षिततेचा स्तर वाढवणार आहे. 

टोकनायझेशन सेवा मोफत आहे का?

होय, कार्डांचे टोकनायझेशन पूर्णपणे विनामूल्य आहे. त्याचा लाभ कोणीही घेऊ शकते. सध्या, टोकनायझेशन फक्त घरगुती कार्डांना लागू आहे. या मार्गदर्शक तत्त्वात आंतरराष्ट्रीय कार्ड समाविष्ट नाहीत. व्यवहार करण्यासाठी तुम्ही कितीही कार्डांवर टोकनायझेशनची विनंती करू शकता.

ऑनलाइन मर्चंट किंवा वेबसाइटवर मी माझे कार्ड टोकन कसे करू शकतो?

ई-कॉमर्स वेबसाइट किंवा मोबाइल अॅपवर पेमेंट करत असताना, तुमचे कार्ड तपशील प्रविष्ट टाका आणि टोकनायझेशन निवडा. तुमचा व्यापारी किंवा ती वेबसाईट ते संबंधित बँक किंवा कार्ड नेटवर्कवर (VISA, Rupay, Mastercard इ.) फॉरवर्ड करतो. जर ती वेबसाइट नियमितपणे वापरली जात असेल आणि प्रत्येक वेळी कार्ड तपशील टाकण्याचा त्रास टाळायचा असेल तरच तुम्ही कार्डच्या टोकनायझेशनची निवड करावी. त्यानंतर टोकन तयार केले जाईल आणि ते सेव्ह करणार्‍या तुमच्या व्यापाऱ्याला किंवा ई-कॉमर्स वेबसाइटला परत पाठवले जाईल. आता, पुढच्या वेळी तुम्ही खरेदीसाठी परत याल तेव्हा चेक-आउटच्या वेळी फक्त हे सेव्ह केलेले टोकन निवडा. तुम्हाला तोच टोकन तिथे दिसेल.

आता, टोकनायझेशनमुळे तुमच्या डेबिट किंवा क्रेडिट कार्डचा 16-अंकी क्रमांक एका खास टोकनसह बदलेल जो फक्त तुमच्या कार्डसाठी खास असणार आहे आणि एका वेळी एका व्यापाऱ्यासाठी किंवा एका ई-कॉमर्स वेबसाइटसाठी एकच असणार आहे. टोकन तुमच्या कार्डचा खरा तपशील लपवतो, त्यामुळे ई-कॉमर्स वेबसाइटवरून डेटा लीक झाल्यास, फसवणूक करणारा कार्डचा गैरवापर करू शकत नाही. अर्थात टोकनायझेनशची प्रक्रिया फक्त ऑनलाइन पेमेंटसाठीच आहे. तुम्ही एखाद्या दुकानात तुमचे कार्ड सादर करता तेव्हा तुम्हाला तुमच्या कार्डच्या टोकनची आवश्यकता नसते.

मी तयार केलेले टोकन कसे हटवू किंवा व्यवस्थापित करू शकतो?

तुम्ही व्यापारी वेबसाइटवर सेव्ह केलेले टोकन तुम्हाला काढून टाकायचे असल्यास, तुम्ही ते टोकन त्या वेबसाइट किंवा अॅपवरून हटवू शकता आणि तुमच्या पेमेंट प्राधान्यांमधून टोकनशी संबंधित कार्ड हटवू शकता. वैकल्पिकरित्या, बँका टोकन हटवण्यास मदत करतात. उदाहरणार्थ, SBI कार्ड ग्राहक हेल्पलाइनवर कॉल करून डिलीट करण्याची विनंती करू शकतात.

एका वेबसाईटसाठीचे टोकन दुसऱ्यासाठी वापरले जाऊ शकते का?

नाही, एका वेबसाइटवर नोंदणी केलेले टोकन दुसऱ्या वेबसाइटवर वापरले जाऊ शकत नाही. प्रत्येक वेबसाइटवर सेव्ह केलेल्या प्रत्येक कार्डशी संबंधित एक खास टोकन असेल. उदाहरणार्थ, तुमच्याकडे फ्लिपकार्टवर एचडीएफसी बँक क्रेडिट कार्ड टोकन केलेले असल्यास, त्याच कार्डचे अॅमेझॉनवर वेगळे टोकन असेल. म्हणजेच तुम्ही तुमचे कार्ड किती वेबासाइटसोबत टोकनाइज करता याच्या आधारावर तुमच्या कार्डमध्ये एकापेक्षा जास्त टोकन असतील.

अधिक वाचा : Pakistani Airlines latest : एअर होस्टेसने विमानात योग्य अंडरगारमेंट परिधान करावे... पाकिस्तानी एअरलाइनचा विचित्र आदेश

 

 


 

ताज्या बातम्यांच्या अपडेटसाठी Times Now मराठीच्या फेसबुक पेजला लाइक करा.

पुढची बातमी