Multidimensional Poverty Index : देशातील गरीब राज्यांमध्ये बिहार अव्वल, तर महाराष्ट्र 'या' क्रमांकावर! निती आयोगाकडून यादी जाहीर

लोकल ते ग्लोबल
Updated Nov 27, 2021 | 10:32 IST | टाइम्स नाऊ मराठी

MPI: NITI आयोगाने शुक्रवारी देशातील गरीब राज्यांची यादी जाहीर केली. बहुआयामी दारिद्र्य निर्देशांक (MPI) मध्ये बिहार, झारखंड आणि यूपी ही सर्वात गरीब राज्ये म्हणून उदयास आली आहेत.

 (Multidimensional Poverty Index: Bihar tops the list of poorest states in the country, while Maharashtra ranks first! List released by the Policy Commission)
Multidimensional Poverty Index : देशातील गरीब राज्यांमध्ये बिहार अव्वल, तर महाराष्ट्र या क्रमांकावर! निती आयोगाकडून यादी जाहीर   |  फोटो सौजन्य: BCCL
थोडं पण कामाचं
  • NITI आयोगाने शुक्रवारी देशातील गरीब राज्यांची यादी जाहीर केली.
  • भारतात सर्वाधिक म्हणजे बिहारमधील 51.91% लोक गरीब
  • महाराष्ट्रात १४.८५ टक्के लोकसंख्या गरीब

NITI Aayog मुंबई : निती आयोगाने शुक्रवारी देशातील गरीब राज्यांची (Poor states) यादी जाहीर केली. बहुआयामी दारिद्र्य निर्देशांक (Multidimensional poverty index) (MPI) मध्ये बिहार (Bihar), झारखंड (Jharkhand) आणि यूपी ही सर्वात गरीब राज्ये म्हणून समोर आली आहेत. बिहारमध्येही कुपोषितांची (malnourished) संख्या सर्वाधिक आहे. शालेय शिक्षणासह इतर अनेक बाबींमध्येही बिहारची स्थिती पिछाडीवर आहे. तर सर्वाधिक गरीब लोकसंख्या असणाऱ्या राज्यांमध्ये महाराष्ट्राचा क्रमांक १७वा लागतो. महाराष्ट्रातील एकूण १४.८५ टक्के लोकसंख्या गरीब असल्याचं या अहवालात नमूद करण्यात आलं आहे. (Multidimensional Poverty Index: Bihar tops the list of poorest states in the country, while Maharashtra ranks first! List released by the Policy Commission)

निर्देशांकानुसार बिहारमधील 51.91 टक्के लोकसंख्या गरीब आहे. देशातील गरीब राज्यांमध्ये बिहार पहिल्या क्रमांकावर आहे. झारखंड दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. झारखंडमध्ये 42.16 टक्के आणि यूपीमध्ये 37.79 टक्के लोक गरिबीत जगत आहेत. या निर्देशांकात मध्य प्रदेश (३६.६५ टक्के) चौथ्या क्रमांकावर आहे, तर मेघालय (३२.६७ टक्के) पाचव्या स्थानावर आहे. केरळ (0.71 टक्के), गोवा (3.76 टक्के), सिक्कीम (3.82 टक्के), तामिळनाडू (4.89 टक्के) आणि पंजाब (5.59 टक्के) लोक गरीब आहेत. ही राज्ये संपूर्ण देशात सर्वात कमी गरीब आहेत.


दिल्ली, लक्षद्वीप आणि अंदमान निकोबारमधील लोक श्रीमंत

केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये दादरा आणि नगर हवेली (27.36 टक्के), जम्मू आणि काश्मीर आणि लडाख (12.58 टक्के), दमण आणि दीव (6.82 टक्के) आणि चंदीगड (5.97 टक्के) हे देशातील सर्वात गरीब केंद्रशासित प्रदेश आहेत. पुद्दुचेरीची १.७२ टक्के लोकसंख्या गरीब आहे. याशिवाय लक्षद्वीप (1.82 टक्के), अंदमान आणि निकोबार बेट (4.30 टक्के) आणि दिल्ली (4.79 टक्के) येथे गरीब आहेत. लक्षद्वीप, अंदमान निकोबार बेटे आणि दिल्लीने यावेळी चांगली कामगिरी केली आहे.

महाराष्ट्रात १४.८५ टक्के लोकसंख्या गरीब

दरम्यान, सर्वाधिक गरीब लोकसंख्या असणाऱ्या राज्यांमध्ये महाराष्ट्राचा क्रमांक १७वा लागतो. महाराष्ट्रातील एकूण १४.८५ टक्के लोकसंख्या गरीब असल्याचं या अहवालात नमूद करण्यात आलं आहे. महाराष्ट्रानंतर तेलंगणा (१३.७४ टक्के), कर्नाटक (१३.१६ टक्के), आंध्र प्रदेश (१२.३१ टक्के) आणि हरियाणा (१२.२८ टक्के) या राज्यांमधील गरीब लोकसंख्येची टक्केवारी दोन अंकी संख्येमध्ये आहे.


बिहारमध्ये सर्वाधिक कुपोषित

बिहारमध्येही कुपोषितांची संख्या सर्वाधिक आहे. त्यापाठोपाठ झारखंड, मध्य प्रदेश, उत्तर प्रदेश आणि छत्तीसगडचा क्रमांक लागतो. माता आरोग्यापासून वंचित असलेल्या लोकसंख्येच्या टक्केवारी, शालेय शिक्षणापासून वंचित असलेली लोकसंख्या, शाळेतील उपस्थिती आणि स्वयंपाकाचे इंधन आणि वीज यापासून वंचित असलेल्या लोकसंख्येच्या टक्केवारीनुसार बिहारचा क्रमांक सर्वात वाईट आहे.

अशा प्रकारे निर्देशांक तयार केला जातो

अहवालानुसार, भारताचा राष्ट्रीय बहुआयामी गरीबी निर्देशांक ऑक्सफर्ड पॉव्हर्टी अँड ह्युमन डेव्हलपमेंट इनिशिएटिव्ह (OPHI) आणि संयुक्त राष्ट्र विकास कार्यक्रम (UNDP) यांनी विकसित केलेल्या जागतिक स्तरावर स्वीकारलेल्या आणि मजबूत पद्धती वापरून तयार केला आहे. बहुआयामी दारिद्र्य निर्देशांकामध्ये, कुटुंबाची आर्थिक स्थिती आणि वंचित स्थितीचे प्रामुख्याने मूल्यांकन केले जाते.

या मुद्यांचे मूल्यमापन 

MPI ने आरोग्य, शिक्षण आणि राहणीमानाच्या 3 गुणांचे मूल्यांकन केले. पोषण, बाल आणि पौगंडावस्थेतील मृत्यू, प्रसूतीपूर्व काळजी, शालेय शिक्षणाची वर्षे, शाळेतील उपस्थिती, स्वयंपाकाचे इंधन, स्वच्छता, पिण्याचे पाणी, वीज, घरे, मालमत्ता आणि बँक खाते या 12 मुद्द्यांवरून मूल्यांकन केले जाते. NITI आयोगाचे उपाध्यक्ष राजीव कुमार यांनी अहवालाच्या प्रस्तावनेत सांगितले की MPI 12 प्रमुख घटक वापरून तयार करण्यात आला होता.

ताज्या बातम्यांच्या अपडेटसाठी Times Now मराठीच्या फेसबुक पेजला लाइक करा.

पुढची बातमी